De Verbindingskoffer: nieuwe wegen naar contact binnen dementiezorg

Binnen WZC De Vliet, een thuis voor mensen met dementie in Turnhout, streven we elke dag naar een warme omgeving waarin bewoners zichzelf kunnen zijn. Om die zorg op maat te bieden, willen we begrijpen wat iemand voelt, denkt en nodig heeft.

Maar naarmate dementie verder evolueert, wordt communicatie vaak moeilijker.

Woorden schieten tekort en vertrouwde manieren van contact maken, verliezen soms hun kracht.

Een toevallige ontmoeting bracht ons in contact met de Demiclowns vzw.

Hun enthousiasme en expertise maakten meteen indruk.

Hoewel het woord ‘clown’ vaak beelden oproept van lachen en luchtigheid, zoeken de vaktherapeuten van Demiclowns vzw vooral diepgang in de beleving en verbinding.

Ze benaderen mensen met dementie via beweging, spiegeling, actie-reactie, lichamelijk contact en non-verbale communicatie.

Hun focus ligt op het creëren van echte verbinding, met of zonder woorden.

Tijdens gesprekken over manieren om onze ondersteuning te versterken, opperde het team van Demiclowns vzw het idee van een Verbindingskoffer: een koffer gevuld met materialen die uitnodigen tot contact en ontmoeting.

Geen standaard hulpmiddelen met een duidelijke functie, maar voorwerpen die nieuwsgierigheid opwekken en ruimte laten voor eigen interpretatie.

Een verzameling van creatieve, verrassende materialen die zowel door medewerkers als familieleden gebruikt kunnen worden.

Lara en haar team van vaktherapeuten werkten het concept verder uit.

WZC De Vliet kreeg de kans om als eerste locatie een effectonderzoek rond de Verbindingskoffer te ondersteunen.

Eerste reacties

Toen het project werd voorgesteld aan het woonzorgteam, was de reactie eerder afwachtend dan enthousiast.

Vragen kwamen al snel naar boven. Gebruiken we niet al non-verbale technieken?

Moeten we ons dan als clown gedragen? Zullen bewoners en familieleden dit wel serieus nemen?

Opnieuw bleek hoe moeilijk het soms is om iets uit te leggen dat vooral ervaren moet worden. Gelukkig stonden heel wat familieleden open voor het experiment. Ze wilden graag meewerken aan elk initiatief dat nieuwe mogelijkheden biedt om echt contact te maken met hun dierbare.

De testdag

Met gezonde spanning gingen Lara en ik van start. Zes bewoners werden uitgenodigd om de Verbindingskoffer te ontdekken, in hun vertrouwde omgeving en in aanwezigheid van hun naaste familieleden.

De verwachtingen waren hoog. Zou de koffer daadwerkelijk iets in beweging brengen? Zouden familieleden en medewerkers het verschil zien?

Al snel werd duidelijk dat de kracht van de Verbindingskoffer niet in de materialen zelf zit, maar in wat er tussen mensen ontstaat. De voorwerpen hebben namelijk geen vast doel. Niemand weet precies waarvoor ze dienen. Niet de bewoner, niet de familie en ook niet de begeleider. En net daar gebeurt iets bijzonders.

Wanneer niemand het antwoord kent, vertrekken we allemaal vanuit hetzelfde punt. Samen voelen, ontdekken, proberen en verkennen. Zonder juist of fout. Zonder correcties.

Hier kan je alvast even piepen hoe de testdag er aan toe ging.

De pers kwam die dag langs om te proeven van de Verbindingskoffer, bekijk hier de reportage.

Waar nieuwe verhalen ontstaan

In die gedeelde zoektocht verdwijnen de vaste, vaak herhaalde gesprekspatronen. Oude verhalen maken plaats voor nieuwe ervaringen. Mensen komen letterlijk en figuurlijk in beweging. Er werd gelachen, gedanst, geknuffeld en soms ook gehuild. Er ontstonden spontane interacties die niemand vooraf had kunnen bedenken. Familieleden zagen hun dierbare op een andere manier. Bewoners verrasten zichzelf én hun omgeving.

Waarom werkt het?

Misschien juist omdat het anders is. Omdat het nieuwe mogelijkheden opent. Omdat het uitnodigt om elkaar opnieuw te ontmoeten, los van rollen, verwachtingen en beperkingen.

Sommige ervaringen laten zich moeilijk beschrijven. Dit is er zo één.

Je kunt erover vertellen, maar je moet het een keer zien !

Wil je graag zelf aan de slag met de Verbindingskoffer, dat kan!