Praktijkverhaal: Een dementievriendelijke afdeling ontstaat ...

"Kunnen jullie een workshop komen geven over dementie?"

Die vraag krijgen we regelmatig. En we geven graag opleidingen, vooral interactieve.

We weten dat één workshop voldoende is om een afdeling écht in beweging te brengen.

Dementievriendelijkheid groeit elke dag opnieuw.

In de manier waarop een team samenwerkt. In hoe collega's naar bewoners kijken.

In de kleine keuzes die je tijdens zorgmomenten maakt. In het vertrouwen die je aan je bewoners geeft.

Dat mochten we de voorbije maanden opnieuw ervaren tijdens een intensief praktijktraject.

Hier kan je het filmpje bekijken van dit traject.

De vraag was niet: "Hoe organiseren we de zorg beter?"

De vraag van de directie was:

"Hoe kunnen we opnieuw een warme, dementievriendelijke afdeling creëren?"

Niet alleen voor bewoners, ook voor zorgmedewerkers.

Want wanneer een afdeling warmer wordt voor bewoners, wordt ze vaak ook warmer om op te werken. En omgekeerd.

Die vraag herkennen we vandaag in veel woonzorgcentra.

Teams willen goede, kwalitatieve en warme zorg bieden. Maar ervaren tegelijk hoe moeilijk het is om onder tijdsdruk ruimte te blijven maken voor echte ontmoeting, om hun bewoners te zien als mensen en veder te kijken dan de taken die op het to do lijstje staan.

Niet omdat medewerkers dat niet belangrijk vinden, maar omdat hun dagelijkse realiteit veel vraagt.

Een traject op de werkvloer

We gingen samen aan de slag met: zorgmedewerkers, teams, familie en bewoners met dementie. Samen gingen we voor een combinatie van praktijkcoaching, workshops, modelling (voordoen/ voorleven op de afdeling) en intervisie.

Gedurende meerdere weken stapten we als vaktherapeuten letterlijk mee de afdeling op.

We liepen mee tijdens de ochtendzorg.

We observeerden.

We coachten zorgmedewerkers in echte zorgsituaties.

We gingen in gesprek met familie, doken met hen in korte workshops.

En we zochten samen naar wat binnen deze afdeling werkte.

Want iedere afdeling is anders.

Iedere bewoner is anders.

En dus is ook iedere oplossing of antwoord anders.

Een andere manier van kijken

Binnen alles wat we doen vertrekken we vanuit dezelfde overtuiging:

Dementie is niet omkeerbaar. Onze manier van kijken én doen is dat wel.

Dat betekent dat we gedrag niet onmiddellijk proberen op te lossen of 'om te buigen'.

Maar eerst proberen te zien & te begrijpen.

Wat vertelt deze bewoner?

Welke behoefte schuilt hierachter?

Wat probeert de bewoner hier te reguleren?

Welke oplossing probeert deze bewoner te vinden voor zichzelf door dit gedrag te stellen?

Hoe kunnen wij ons handelen daarop afstemmen?

Durven wij verder kijken dan wat we eerste denken te zien?

Durven wij ook te kijken naar ons eigen aandeel in (het opwekken/ triggeren) van dit gedrag?

Dat vraagt geen extra zorgtaak of tijd, wél een andere blik en anders durven doen.

Zorgtaken kunnen niet zonder ontmoeting

Tijdens het traject werd één inzicht steeds duidelijker voor het team:

Ontmoeting is geen extra activiteit, het zit verweven in de dagdagelijkse zorg en omgang.

Tijdens het wassen.

Tijdens het ontbijt.

Wanneer je iemand helpt rechtstaan.

Wanneer een bewoner onrustig wordt.

Precies daar ontstaan de momenten waarop iemand zich gezien kan voelen, verbinding kan leven.

Precies daar groeit het vertrouwen van zorgmedewerkers en opende zich een deur naar meer werkgeluk.

Wat zagen we veranderen?

Stap voor stap ontstond er meer ruimte om samen na te denken, uit te proberen en ervaringen te delen.

Een teamleider vertelde ons achteraf:

"Vandaag sta ik veel bewuster stil bij het contact met bewoners. Zelfs wanneer het druk is, probeer ik eerst verbinding te maken. Dat maakt mijn zorg persoonlijker en betekenisvoller."

Ook de directie benoemde een duidelijke verschuiving:

"Ontmoeting wordt niet langer gezien als iets naast de zorgtaken, maar als iets dat er middenin ligt."

Familieleden merkten dat bewoners opnieuw vaker betrokken werden bij kleine dagelijkse handelingen.

Niet omdat ze moesten helpen. Maar omdat ze actief uitgenodigt werden om deel te nemen aan het leven op de afdeling.

Geen methode. Een cultuur.

Een dementievriendelijke, warme afdeling ontstaat niet doordat één medewerker iets anders doet. Ze ontstaat wanneer een volledig team dezelfde richting uit groeit.

Wanneer zorgmedewerkers, logistieke collega's, mensen van de poets, leidinggevenden en familie samen bouwen aan een omgeving waarin bewoners zich veilig, betrokken en betekenisvol kunnen voelen.

Dat vraagt oefening.

En vooral: samen durven kijken, uitproberen en leren.

Als team van vaktherapeuten geloven we dat duurzame verandering ontstaat in de dagelijkse praktijk. Daarom kiezen we voor trajecten waarin we letterlijk mee op de werkvloer staan.

Niet om over te nemen.

Niet om te controleren.

Niet om 'beter te weten'.

Maar om samen te kijken om meer te zien, samen uit te proberen en zorgmedewerkers stap voor stap wendbaarder te maken in relationele, belichaamde dementiezorg.

Hier kan je het filmpje bekijken van dit traject.